Siverek Deyimler ve Atasözleri
Siverek’in sözlü kültür mirası içerisinde yer alan deyimler ve atasözleri; halkın hayat tecrübesini, mizah anlayışını, toplumsal bakışını ve günlük yaşam dilini yansıtan önemli kültürel değerler arasında bulunmaktadır. Aşağıda Siverek yöresinde kullanılan bazı deyim ve atasözlerinden seçmeler yer almaktadır.
Bilgilendirme
Bu sayfada yer alan deyim ve atasözleri, Siverek’in halk kültürü ve yerel söyleyiş geleneğini yansıtmak amacıyla derlenmiş ve düzenlenmiştir.
Yöresel Deyimler ve Atasözleri
- Açma ağzını açmıyım ağzımı.
- Ad Ali'nin nam Veli'nin.
- Adam ğırferi olmuş.
- Adamın birisinin sakalı yanıy, diğeri “Dur söndürme gelım cığaramı yandırım.” di.
- Adamın kafasına vurmuşlar “ah arğam, ah arğam” demiş.
- Ağanın malı gıdiy, ğızmıkarın canı gıdi.
- Ağır ol, batman gelesen.
- Arğımiyan başa çaput sarisan.
- Akılu fe'm sahibi.
- Al asilı ser hasırı.
- Ar çike namus çike ha kuné ha kuné.
- Ar nice, haya nice, arsıza haya nice.
- Arlı arından korği, arsız di benden korği.
- Asil at gendıne kırbaç urdırmaz.
- Avrat, erkeği hem aziz, hem de rezil eder.
- Ayağı yanmış it gıbı dolaşi.
- Başkasının eşegine binmağnan yol bitmez.
- Başkasının atına binmağla erkek olunmaz.
- Çalma elin kapısını parmakla, çalarlar kapını tokmakla.
- Çırasını almış peşimde dolaşı.
- Çok acıma acınacak hale gelirsen.
- De bu saz benden eksiktir.
- Delaldır eşeği kaybolmuş.
- Delilerden denk oldum, akıllılara hasret kaldım.
- Deli sevilir, tensiz sevilmez.
- Devenin peşingi eşek olursa hali budur.
- Devran ağaç gölgesi gibidir. Bazen bu tarafta bazen o taraftadır.
- Dilenciye kıtlık olmaz.
- Dilsizleri dilli etmeyin.
- Eşeğin aklına karpuz kabuğu getirme.
- Deve deve dank.
- Diysen belki ekmeğin önünde bağlamışsan.
- Diysen belki evde bulamaç savımış.
- Diyisen diyisen yapmışsan.
- Diysen belki kendisinden borç isteni.
- Dostumu tanıyana kadar malımı batırdım.
- Dostluk kantarla hesap miskalla.
- Düşmana göster, geri çek.
- Dolan dolan mala kalan.
- Düştü öldü (Ketu mır).
- Ekmeğinde tuz yoktur.
- Ekmek yoktur yemeye atla gider sıçmaya.
Kültürel Değerlendirme
Deyimler ve atasözleri, toplumların ortak hafızasını ve yaşanmışlıklarını taşıyan güçlü anlatım biçimleridir. Siverek’e özgü söyleyişler de halkın gündelik hayata, insan ilişkilerine, mizaha ve tecrübeye bakışını yansıtmaktadır.
Bu sözlü miras unsurları, sadece dil zenginliğini değil; aynı zamanda Siverek’in kültürel kimliğini, toplumsal değerlerini ve nesilden nesile aktarılan yaşam bilgisini de ortaya koymaktadır.
Not
Bu sayfa, Siverek’in yerel deyim ve atasözlerini daha düzenli ve erişilebilir bir yapıda sunmak amacıyla hazırlanmıştır. İçerik, yeni derlemeler ve kültürel çalışmalar doğrultusunda zenginleştirilebilir.